Thư góp ý về việc dịch Kinh Thánh

Chúng tôi rất mong nhận được nhiều ý kiến xây dựng của quý bạn đọc. Tất cả các ý kiến và trao đổi đều được đưa vào trong mục “Ý kiến” này. Điều này không có nghĩa là các ý kiến ấy là quan điểm chính thức của Ủy Ban Kinh Thánh hay của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam.

Kính thưa Hội đồng Giám mục Việt Nam,

Kính thưa các Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng vụ và các tổ chức, cơ quan dịch Kinh Thánh,

Kính thưa các đức cha, các cha và các tu sĩ nam nữ!

 

Con thực sự rất vui khi nghe tin Hội đồng Giám mục Việt Nam đang tổ chức dịch Bản Kinh Thánh chính thức đầy đủ và hoàn thiện. Con cũng thực sự vui mừng khi được mời gọi góp ý kiến từ mọi tầng lớp linh mục, tu sĩ và giáo dân.

 
Cũng như nhiều người ki-tô hữu, con rất mong muốn được cầm đọc một quyển Kinh Thánh đầy đủ và hoàn thiện, nghĩa là thuận tiện cho việc suy ngẫm Lời Chúa và thực hành. Để đạt được mong muốn đó chúng con mong muốn bản dịch mới đảm bảo hai đặc tính cơ bản sau:

  
Thứ nhất là sát về nội dung và hình thức; nghĩa là ý nghĩa được chuyển tải một cách đầy đủ và nguyên vẹn, và hình thức trình bày được chuyển tải đầy đủ nhất các biện pháp nghệ thuật như: ẩn dụ, so sánh, nhân cách hóa, văn phong,... .

  
Thứ hai là phù hợp với văn hóa phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng.

Hai điều này có vẻ hơi mâu thuẫn vì đảm bảo được đặc tính này thì hơi khó đảm bảo đặc tinh kia; nhưng con thiết nghĩa với sự cố gắng của nhiều cha, thầy lỗi lạc đặc biệt là có Chúa Thánh Thần soi sáng thì chúng ta có thể làm được.

 

Cụ thể con xin chia sẻ như sau:


1.   Thứ nhất, chúng ta giữ nguyên nghĩa gốc; nghĩa là ý nghĩa sát nhất của câu, chữ nếu vẫn hiểu được theo văn phong tiếng Việt. Trong các bản dịch mà con đọc thường dịch nhiều từ không sát và phần giải thích ở cuối câu thì ghi là: ''ds:...''. Nếu có từ sát hơn vậy tại sao chúng ta không đưa từ đó vào mà phải đưa vào phần chú thích. Các câu văn nếu ở thể chủ động thì dịch chủ động và nếu ở thể bị động thì chúng ta cũng dịch ở thể bị động. Nếu là câu dùng động từ đặc biệt như ''là, thì..'' (trong tiếng Anh: is, are, ..) chúng ta cũng dịch vậy nếu dùng động từ thường thì chúng ta dịch ở động từ thường. Đặc biệt là chú ý ngữ pháp và văn phong của tiếng Việt.

VD: Trong tiếng Anh: A is B ta sẽ dịch như sau:

Nếu B là danh từ thì dịch: A là B, chảng hạn: I am the way: Ta là con đường

Nếu B là tính từ thì dịch: A thì B: chẳng hạn: I am good: Ta thì tốt lành, (cũng có thể: Ta tốt lành, nghĩa là có thể bỏ chữ thì)

Hay như: The Birth of Jesus: chúng ta không nên dịch là:'' Đức Giê-su sinh ra'' mà dịch là Sự ra đời (hoặc sinh ra) của Đức Giê-su).

  
Như vậy, chúng ta không thể nói: '' Chúa Ki-tô là phản ánh của Thiên Chúa Cha'' được. Vì sau từ ''là'' phải là một danh từ chứ không thể là động từ được, như thế là sai ngữ pháp Việt Nam. Câu trên có thể viết như sau: Chúa Ki-tô là sự phản ảnh của Thiên Chúa Cha.


2.    Thứ hai, ở đây Kinh Thánh được viết vào thế kỷ đầu nên nhiều vấn đề mạc khải chưa được tìm ra hay nhận biết như ngày nay (mặc dù đã có) nên không thể dùng các kiến thức ngày nay để áp dụng cho bản Kinh Thánh; mà kiến thức thần học cũng không có đủ tư cách để sữa chữa Kinh Thánh được vì Kinh Thánh là sự mạc khải cao nhất của Chúa, là Lời của Chúa. Tức là chúng ta không nên để thừa hoăc thiếu từ ngữ mà bóp méo nội dung Kinh Thánh: VD1: chúng ta không thể dich: '' nhân danh Chúa Cha, và Chúa Con và Chúa Thánh Thần''(Mt 28:19) như bản dịch Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng vụ mà nên dịch là ''nhân danh Cha và Con và Thánh Thần''.

VD2: ''Lúc khởi đầu đã có Ngôi Lời,...'' nên dich Ngôi Lời là Lời hoặc ''Lời nói'' vì nguyên bản đâu có Ngôi. Mặc dù thần học và tín điều của Hội thánh sau này xác nhận Chúa Giê-su là Ngôi Hai Thiên Chúa, tức Ngôi Lời, nhưng chúng ta không thể dùng kiến thức thần học và giáo lý để sửa chữa Kinh Thánh được vì thần học và giáo lý giải thích và làm sáng tỏ Kinh Thánh chứ không thể ngược lại như nhiều người vẫn khăng khăng bảo thủ; và như thế còn làm mất nghệ thuật ẩn dụ và nhân cách hóa của Gio-an vốn rất sâu sắc.

 

3.   Thứ ba, không nên dùng các thành ngữ Việt Nam để phỏng dịch mà phải dịch sát nguyên văn. VD: ''ngươi phải thờ cha, kính mẹ''(Mt15,4; Mc 10, 19 do Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng vụ dịch). ''Thờ cha, kính mẹ'' hay ''thờ mẹ kính cha'' là câu thành ngữ quên thuộc của Việt Nam nên dễ nhớ và dễ thuộc nhưng chao ôi, các tác giả vô tình đã làm cho nó vi phạm đến giới răn trọng nhất của Thiên Chúa là chỉ được thờ một Thiên Chúa duy nhất.


4.   Thứ tư, trong tiếng Việt chúng ta có hai loại từ chính là từ đơn và từ phức. Từ đơn có một tiếng hay đúng hơn là một chữ ( chữ chứ không phải chữ cái); còn từ phức có hai ''chữ'' trở lên. Trong trường hợp từ phức là danh từ chúng ta chỉ nên viết hoa một chữ đầu, VD như: Hội thánh (Church), Đền thờ, Thần khí (Spirit), Thập giá (Cross)...; nhưng các cụm từ '' Thánh Thần''(Holy Spirit) nghĩa là Thần khí Thánh, Thần khí của Thiên Chúa, ''Thánh Giá'' (Holy Cross) nghĩa là Thập giá Thánh lại nên viết hoa cả hai vì đây là cụm danh từ được viết tắt chứ không phải là danh từ đơn. Với loại từ này con xin chia sẻ một câu chuyện vui nho nhỏ như sau:

   
Cháu con anh trai của con nó học lớp 5, nhưng học rất giỏi và cung thích đọc các sách mà có ai đó nói là Lời Chúa vì nó tin vao Thiên Chúa toàn năng và nhân từ. Cháu có hỏi rằng: ''Chú ơi, tại sao Lời của Chúa lại sai chính tả hay sách của con học sai hả chú?''Cau hỏi ngây thơ của một đứa trẻ làm con băn khoan không biết giải thích thế nào cho nó hiểu. Vì nó mới học lớp 5 và còn thơ dại không thể để cháu giảm niềm tin vào quyền năng của Chúa, mà cũng không thể để cháu xem thường sách của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam được vì có thể nó sẽ thay đổi về tính chăm chỉ của nó trong họ hành được.

 

5.  Thứ năm, các từ tên riêng người hoặc địa danh nước ngoài nếu phiên âm Hán Việt hoặc dịch nghĩa thì viết hoa hết các chữ: Biển Đức, Hi Lạp, La Mã,..; nhưng nếu phiên âm trực tiếp nên để gạch nối: Bê-nê-đích-tô, Rô-ma, Cô-rin-tô,..

 

6.  Thứ sáu, một từ ''yêu (nếu là động từ) và tình yêu (nếu là danh từ)'' nên dịch sát và sử dụng một từ chứ không thể khi thì '' mến'', lúc lại ''thương'', ''yêu mến'', ''yêu thương'', ''mến yêu''...được (nếu là động từ); hoặc nếu là danh từ nên dịch là tình yêu chứ không nên lúc thì tình yêu khi khác lại đức mến, tình thương, tình mến... được. Như thế, vừa rắc rối cho người đọc, vừa luẩn quẩn, lại vừa làm mất cách sử dụng điệp từ và sự lặp lại để nhấn mạnh của tác giả. Không những thế chữ ''mến'' còn làm giảm nhẹ cái ý nghĩa của chữ ''yêu''. Chúng ta không thể biện hộ là theo truyền thống dạy giáo lý của Việt Nam (không phải Thánh Truyền Hội thánh - ở đây con muốn nói về từ ngữ Việt Nam) chúng ta thường gọi ba nhân đức cơ bản của Ki-tô giáo là ''Tin, Cậy và Mến'' nên dịch Kinh Thánh dịch như thế là phù hợp được. Một điều vô cùng tai hại của rất nhiều người công giáo là ''thích lấy dưới để áp đặt trên''. Thực tế con thấy nhiều người lấy giáo lý (với vài trò giải thích Kinh Thánh) để áp đặt cho Kinh Thánh, hay lấy lời của cha (Linh mục) làm kim chỉ nam trong khi cha (linh mục) có thể nói đừa không đúng với Kinh Thánh và thậm chí áp đặt và sữa đổi ý nghĩa của Thánh KInh vì '' cha A hay cha B đã từng nói..''. Vậy Kinh Thánh cao trọng hơn hay sách giải thích Kinh Thánh cao trọng hơn, Thiên Chúa cao trọng hơn hay tôi tớ Người cao trọng hơn.

 

Trên đây là một vài băn khoan của con, cũng như của một số bạn bè và tất cả vì muốn làm sáng Danh Thiên Chúa cũng như mưu hạnh phúc cho chính mình chứ không có ý tranh luận hoạc biện hộ; mong Hội đồng Giám mục và các tổ chức hiểu và xem xét. Nếu có thể được thì mong sửa đổi; và nếu góp ý của con sai xin các ngài lượng thứ./.

 

Nguyện xin Thiên Chúa toàn năng và đầy yêu thương ban nhiều hồng ân trên quý đức cha, quý cha, quý tu sĩ nam nữ để phục vụ nước Chúa và tha nhân.

Con xin chân thành cảm ơn!

 

                                                                                                                

Kính thư

 

Phê-rô Đa-vít Nguyễn Văn Lĩnh

Quê quán: Giáo họ Trung Hậu, Giáo xứ Chính tòa Xã Đoài, Giáo phận Vinh

Nơi ở hiện tại: Thành phố Hồ Chí Minh


----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Full name: Nguyen Van Linh
Address: 325/170B Bach Dang Str., 15 Ward, Binh Thanh Distric, Ho Chi Minh City, Vietnam
Mobile: 01675271040; 0938433931
Email: linhnv.neu.2006@gmail.com; linhnv_neu@yahoo.com